ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΤΕΡΑΚΗΣ

Ο φιλόλογος Μιχάλης Πατεράκης, μεταγλώττισε τον Αστερίξ στην κρητική διάλεκτο. Σχετικά με τις δραστηριότητές του είχε με τον Γιάννη Σταμέλο την παρακάτω κουβέντα.

 

Ο Μιχάλης Πατεράκης είναι φιλόλογος και υπηρετεί στη Μέση Εκπαίδευση στα σχολεία της Ιεράπετρας. Γεννήθηκε στην Ιεράπετρα το 1950 και πήρε το πτυχίο του από την Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Έχει δημοσιεύσει αρκετά άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά με θέματα κυρίως από το χώρο της λαογραφίας.

Σε δική του μεταγλώττιση κυκλοφορεί στην Κρητική διάλεκτο το γνωστό μαμούθ-κόμικ των Goscinny-Uderzo Αστερίξ.

Ο τίτλος του είναι: "Ο Αστερικάκης στην Κορσική".

 

 

 

 

Όλο το κόμικ είναι μεταγλωττισμένο στην Κρητική διάλεκτο, ακόμα και ο πρόλογος, όπου για να δικαιολογήσει τον τίτλο του και να εισαγάγει τον αναγνώστη στο πνεύμα της ιστορίας σημειώνεται αρχικά για την Κορσική πως: "Ανήκει σε κειανά τα μέρη του κόσμου που 'χουν το δικό τους χαρακτήρα, μια έντονη προσωπικότητα, που ούτε ο χρόνος, ούτε οι άνθρωποι καταφέρνουν να αλλάξουν".

Οι Κορσικανούς "περιγράφονται σαν ατομιστές-συνδυάζοντας το ξελόισμα με την αυτοκυριαρχία, μουαΐμικοι, φιλόξενοι, τίμιοι, μπιστοί στη φιλιά, προσκολλημένοι στη γενέτειρα γη τους, εύγλωττοι και ασίκηδες, είναι και εκείνοι, κάτι παραπάνω από τουτανά. Είναι ρεφουλιάρηδες".

-Πως μεταφράζεται στην Κρητική η γνωστή φράση σλόγκαν του Αστερίξ "είναι τρελλοί αυτοί οι Ρωμαίοι!";

-"Βαρονούσηδες που 'ναι ετουτοινέ οι Ρωμαίοι!", γράφει ο Πατεράκης.

-Ο Αστερίξ γίνεται Αστερικάκης, ο Ιντεφίξ, Ιντεφίξης, ο Πανοραμίξ ο δρυίδης, Πανοραμίκης, ο Οβελίξ, Οβελιξάκης, ο Κακοφωνίξ, Σκουζοφωνάκης, ο Μοναρχίξ, Μοναρχίκιος ή Τζορμπατζής ή Ρεΐζης.

Με τον κ Μιχάλη Πατεράκη είχαμε την παρακάτω συζήτηση:

 

Λ.Σ.

 Πως προέκυψε αυτή η μεταφορά στην Κρητική διάλεκτο του Αστερίξ;

 

Μ.Π.

Η πρώτη προσπάθεια έγινε με τον καθηγητή Φάνη Κακριδή με τα τεύχη "Μεταξύ ρόδου και ξίφους" και "Ο Αστερίκιος εν Ολυμπία" στα οποία το γνωστό μαμούθ-κόμικ αποδόθηκε στα αρχαία ελληνικά. Μετά ακολούθησε ένα τεύχος στα Ποντιακά και πρόπερσι τα Χριστούγεννα (2001) από τους εκδότες στην Ελλάδα του "Αστερίξ" κυκλοφόρησε το δικό μου "Ο Αστερικάκης στην Κορσική", το οποίο αποδόθηκε στην Κρητική διάλεκτο.

 

Λ.Σ.

Γιατί αυτό ειδικά το τεύχος;

 

Μ.Π.

 Γιατί τα ήθη και η νοοτροπία των Κορσικανών μοιάζουν με τα Κρητικά.

 

Λ.Σ.

Στην απόδοση τι προβλήματα αντιμετωπίσατε;

 

Μ.Π.

Όταν μιλάμε για Κρητική διάλεκτο να έχετε στο νου σας ότι έχουμε πολλές παραλλαγές, πολλές ντοπιολαλιές. Ο κάθε Κρητικός θα ήθελε να δει στη μεταφορά την δική του εκδοχή των λέξεων. Έτσι για να αποφύγω τις ακρότητες χρησιμοποίησα για να διασταυρώσω τις λέξεις πηγές αδιαμφισβήτητες, όπως γραφτά έγκριτων συγγραφέων και τη δημοτική ποίηση.

 

Λ.Σ.

Οι Ρωμαίοι τελικά είναι βαρονούσηδες και όχι τρελοί, στην Κρητική διάλεκτο;

 

Μ.Π.

Ναι έτσι πιστεύω. Το "βαρονούσης" βέβαια δεν είναι ακριβώς τρελός. Είναι ο άνθρωπος που δεν παίρνει στροφές, ο αργόστροφος, αφού τόσα χρόνια δεν μπορούν να καταλάβουν τους Γαλάτες του χωριού του Αστερίξ και της παρέας του. Σ' αυτό πιστεύω ότι είναι το βάρος της παροιμιώδους πλέον έκφρασης.

 

Λ.Σ.

Δουλεύοντας την ιστορία το ευχαριστηθήκατε όσο και εμείς που το διαβάζουμε;

 

Μ.Π.

Ναι, βέβαια! Ήταν κάματος ευκάματος! Στον "Αστερίξ" υπάρχει ένα καταπληκτικό πάντρεμα σκίτσου και λεκτικού νοήματος.

 

Λ.Σ.

Ακόμα και τα ονόματα των διάσημων ηρώων είδαμε με κρητική κατάληξη, πως έγινε η επιλογή των αντίστοιχων κρητικών;

 

Μ.Π.

Κυρίως από το περιεχόμενο της λέξης του ονόματος.

 

Λ.Σ.

Τι άλλα έχετε δημοσιεύσει;

 

Μ.Π.

Έχω δημοσιεύσει άρθρα σε εφημερίδες, περιοδικά και έχω κάνει ανακοινώσεις σε συνέδρια. Τα θέματα που με έχουν απασχολήσει είναι η προέλευση των αρχαίων παροιμιακών εκφράσεων και η λαϊκή ιατρική, οι γηθειές.

 

Λ.Σ.

Τι ακριβώς είναι οι γηθειές;

 

Μ.Π.

Ξόρκια για το κακό. Είναι καταπληκτική η δημιουργικότητα του απλού κόσμου σε επίθετα για να ξορκίσει το κακό.

 

Λ.Σ.

Δώστε μας ένα δείγμα…

 

Μ.Π.

Λένε: "και περάσαν μαλλιαράτζα, μαλλιαρούσσα" που σημαίνει ότι πέρασε κάποια που είχε τριχωτά πόδια και ήταν κοκκινομάλλα, γιατί υπάρχει η πεποίθηση στον κόσμο ότι δεν μπορεί να είναι καλή. Ή ακόμα:

"Σαν την ε-δεις την κοπελιά κι έχει στα πόδια τρίχες

διαόλους έχει στην κοιλιά και γλώσσα δέκα πήχες".

Είναι περίεργη η αντίληψη που έχει ο κόσμος μια και το αναφέραμε για μερικά πράγματα. Λένε για παράδειγμα πάλι:

"Σαν είν' η τρίχα καπαρή (=κόκκινη)

πως μπορεί νάναι καλή;" κλπ.

 

Λ.Σ.

Θα έχει συνέχεια το πείραμα με τον Αστερίξ;

 

M.Π.

Θα δούμε …είναι θέμα των εκδοτών όπως ξέρετε…

 

Λ.Σ.

Ευχαριστώ

 

M.Π.

Κι εγώ.

 

«  Ε ν τ ά ξ ε ι  »


Κατασκευή ιστοσελίδων Ιωάννης Ευαγγ. Σταμέλος